Ust-Putiła – bogaczka przemieniona w skałę

Ust-Putiła (ukr. Усть-Путила) to karpacka wieś na Bukowinie, w obwodzie czerniowieckim, w miejscu, gdzie rzeka Putiłka wpada do Czeremoszu. Słynie ze skały Skamieniała Bogaczka – ok. 30-metrowego ostańca, który według legendy jest zamienioną w kamień chciwą kobietą – oraz z drewnianej cerkwi św. Paraskewy z 1881 roku. W XVIII w. miejscowość znana była jako Mieżybridki (Межибридкы).

Ukraina | Krajobraz Karpat (Cárpatos by Juanedc na licencji CC BY 2.0)

Legenda o skale Skamieniałej Bogaczki

Swoją popularność zawdzięcza w pierwszym rzędzie pomnikowi przyrody – skale Skamieniałej Bogaczki. Znajduje się ona z lewej strony drogi i stanowi twór geologiczny w postaci piramidy. Wysokość skały wynosi ok. 30 m, szerokość u podstawy – 12 m i rzeczywiście przypomina postać człowieka.

Skamieniała Bogaczka jest rzadkim przypadkiem wietrzenia skał i nic dziwnego, że miejscowa ludność objaśnia jej pojawienie się w okolicy stosowną legendą.

„Dawno, dawno temu żyła w tej wiosce bardzo zamożna, ale zła kobieta. Dowiedziała się, że niewidoma staruszka ma wnuczkę niezwykłej urody i postanowiła wziąć ją na służącą. Pewnego razu przyszła głodna starowina do bogaczki i mówi: „Zwróć mi moje dzieciątko, aby dochowało mnie do śmierci. Ślepa przecież jestem, stara, nieporadna.” Bogaczka roześmiała się, wzięła spod nóg duży, jak bochenek chleba, kamień i podała starej kobiecie. Ta wzięła od niej kamień i powiedziała: „Obyś ty sama stała się kamieniem!” I bogaczka natychmiast przemieniła się w skałę. Od tamtej pory stoi skamieniała bogaczka nad Czeremoszem i przypomina każdemu o skutkach ludzkiej chciwości i szyderstwa z cudzej biedy.”

Podobną wersję legendy autorstwa Stepana Pietraszczuka można przeczytać na tablicy umieszczonej na skale. Austriacy nazywali skałę „Biskupem”; jej wierzchołek przypominał im biskupią mitrę.

Do architektonicznych zabytków Ust-Putiły należy drewniana cerkiew św. Paraskewy i dzwonnica przy drodze, w centrum wioski. Zbudowana w 1881 r. cerkiew posiada wszystkie cechy świątyni typowej dla Bukowiny: nawa i prezbiterium z fasetami, prostokątny przedsionek, prawie tej samej wysokości ośmiokątne kopuły na górze, opaski wokół ścian. Dobrze się stało, że zachowano cerkiew rzeczywiście w całości drewnianą, jedynie dach jest pokryty blachą. Elementy drewniane pomalowano na kolor zielony.

Ludność i status wsi

Według spisu z 2001 r. Ust-Putiła liczyła 623 mieszkańców, a 99,84% z nich deklarowało ukraiński jako język ojczysty. Wieś jest ośrodkiem Ust-Putylskiej hromady. Skała Skamieniałej Bogaczki figuruje w rejestrze jako geologiczny pomnik przyrody w południowej części wsi, a drugi taki pomnik, „Tarnyczka”, leży na jej południowych obrzeżach. Cerkiew św. Paraskewy ma status zabytku architektury o znaczeniu państwowym.

Ust-Putiła na mapie Karpat

Wieś leży w dolinie Czeremoszu, który przez wieki oddzielał historyczną Bukowinę od Galicji, niedaleko granicy z Rumunią. Na obrzeżach wsi znajduje się jeszcze jeden pomnik przyrody – geologiczne odsłonięcie „Tarnyczka”. Okolica to dobry przystanek w podróży przez Karpaty ukraińskie, a podobną legendę o skamieniałej wsi opowiada się o polodowcowych głazach Kamiennej Wioski na Polesiu. Na Ukrainie od 2022 r. obowiązuje stan wojenny – przed wyjazdem sprawdź aktualne komunikaty MSZ.

Ukraina | Karpaty, konie pasące się wśród młodych świerków (Карпатські коні by Данило Михайленко, Wikimedia Commons, na licencji CC BY-SA 3.0)

Najczęstsze pytania o Ust-Putiłę

Gdzie leży Ust-Putiła?

W obwodzie czerniowieckim, na Bukowinie, w miejscu ujścia rzeki Putiłki do Czeremoszu. Od reformy z 2020 r. należy do rejonu wyżnickiego.

Co to jest Skamieniała Bogaczka?

To ok. 30-metrowa skała w kształcie piramidy, wysoka na ok. 30 m i szeroka u podstawy na ok. 12 m. Według legendy jest chciwą kobietą zamienioną w kamień przez ociemniałą staruszkę, którą oszukała.

Co jeszcze warto zobaczyć w Ust-Putile?

Drewnianą cerkiew św. Paraskewy z 1881 r. z dzwonnicą oraz drugi pomnik przyrody, „Tarnyczkę”, na obrzeżach wsi.