Świat zwierzęcy Ukrainy

Fauna Ukrainy liczy prawie 45 tysięcy gatunków, a 687 gatunków zwierząt figuruje w Czerwonej księdze Ukrainy (stan na 2021). Najwięcej gatunków endemicznych i rzadkich żyje w Karpatach i w Górach Krymskich, a chroni je dziś m.in. 57 narodowych parków przyrody (stan na 2025).

Tak duża różnorodność wynika z położenia geograficznego kraju, ukształtowania terenu, klimatu i licznych rzek.

Ukraina (okolice Lwowa) | Król owczego stada (by katkaZV na licencji Pixabay)

Ile gatunków zwierząt żyje na Ukrainie?

Znajdziemy tu wiele jedynych w swoim rodzaju miejsc, gdzie można spotkać rzadko występujące zwierzęta. Naturalna pokrywa roślinna obejmuje ponad 19 mln hektarów, czyli prawie trzecią część powierzchni kraju.

Według zestawień z Wikipedii (liczby przybliżone) żyje tu ok. 108 gatunków ssaków, ok. 400 gatunków ptaków, ok. 170 gatunków ryb, 21 gatunków gadów i 17 płazów, a bezkręgowców jest ok. 35 tysięcy. Czerwona księga Ukrainy obejmowała w wydaniu z 2009 r. 542 gatunki zwierząt, a po aktualizacji z 2021 r. – 687.

Większość gatunków endemicznych, rzadkich albo ginących znajduje się na Krymie i w Karpatach. Co drugi gatunek endemiczny i prawie co trzeci rzadki ma tutaj swoje miejsce do życia.

Na skutek ludzkiej działalności gospodarczej fauna Ukrainy przeszła znaczące przemiany: od XVI do XIX wieku strefa lasów zmniejszyła się pięciokrotnie. Obecnie lasy pokrywają tylko ok. 14% terytorium Ukrainy. Do naturalnych warunków życia w różnych regionach przystosowały się różne gatunki zwierząt.

Zwierzęta w lasach Ukrainy

Mieszkańcami strefy lasów są m.in.: łosie, jelenie, dziki, sarny, licznie występują lisy i wilki, można też napotkać niedźwiedzia brunatnego i rysia. Spośród licznych gatunków ptaków można wymienić: głuszce, jarząbki, bociany czarne, słonki, bekasy, dzięcioły, jastrzębie.

Zwierzęta stepów ukraińskich

Na stepach żyją: świstaki (bobaki), łasice, susły, chomiki, kuropatwy, żurawie, orły stepowe, skowronki, węże Eskulapa i żaby zielone. Nad wodami spotkać można także nutrie – gatunek obcy, sprowadzony z Ameryki Południowej. Najlepiej zachowany fragment dziewiczego stepu chroni rezerwat Askania Nowa.

Ukraina | Jeż sfotografowany w okolicach Kijowa (by Alexas_Fotos na licencji Pixabay)

Zwierzęta w Karpatach Ukraińskich

W Karpatach ukraińskich występują rzadkie gatunki zwierząt, takie jak: traszka alpejska i karpacka, salamandra plamista, a także dzięcioł czarny, orzeł przedni, wiewiórka, dzik, wydra, jeleń, wilk, ryś, żbik, lis, niedźwiedź brunatny i żubr.

Zwierzęta w Górach Krymskich

W Krymskich górach spotyka się: jaszczurkę skalną, węża lamparciego, mewę, skalnego gołębia, słowika południowego, sępa, jelenia, muflona i inne.

Delta Dunaju i ptaki wodne

W ukraińsko-rumuńskiej delcie Dunaju, objętej od 1998 r. programem UNESCO „Człowiek i Biosfera” (rezerwat o łącznej powierzchni ok. 6264 km²), sezonowo przebywa ponad 320 gatunków ptaków, a zimuje ponad milion osobników, m.in. łabędzi, kaczek i łysek. Gnieżdżą się tu dwa gatunki pelikanów: różowy i kędzierzawy. W nurcie Dunaju żyją karpie, szczupaki, sandacze i jesiotry.

Rzeki, jeziora i morza

Liczne zbiorniki wodne Ukrainy – rzeki i jeziora – również mają mnóstwo mieszkańców, spośród których wyróżnia się: śledzia dunajskiego, leszcza, certę, suma i szczupaka. Spotykany jest tu także żółw błotny, łabędź niemy, czapla biała, kormoran, pelikan, gęś, kaczka, wydra, bóbr oraz różnego rodzaju mięczaki, skorupiaki i zooplankton.

W Morzu Azowskim żyje śledź kerczeński, puzanek, sardela, flądra, szproty i byczki, zaś w Morzu Czarnym: jesiotr, bieługa, makrela, ostrobok, kiełb, łosoś czarnomorski, śledź dnieprowski i dunajski, konik morski, trzy gatunki delfinów i foka białobrzucha (w ukraińskich wodach uważana dziś za wymarłą).

Fauna Ukrainy w czasie wojny

Strefa wyłączenia wokół Czarnobyla, z której po 1986 r. wysiedlono ludzi, jest dziś ostoją dzikich zwierząt, a ich liczebność tam rośnie. Askania Nowa, założona w 1898 r. przez Friedricha Falz-Feina (ok. 333 km² stepu), od marca 2022 r. znajduje się pod rosyjską okupacją. Według Wikipedii część cennych zwierząt, m.in. zebry Chapmana, konie Przewalskiego, żubry i jelenie Dawida, wywieziono, a śmiertelność kopytnych była wyjątkowo wysoka.

Jak chroniona jest fauna Ukrainy?

Ostoje rzadkich gatunków zwierząt, a także fragmenty naturalnego krajobrazu oraz pomniki przyrody chronione są na Ukrainie w rezerwatach biosfery, rezerwatach przyrody, parkach dendrologicznych i w 57 narodowych parkach przyrody o łącznej powierzchni ok. 1,11 mln ha, czyli 1,84% powierzchni kraju (stan na 2025). Najciekawsze z nich opisujemy w tekście Parki narodowe Ukrainy.

Najczęstsze pytania o zwierzęta Ukrainy

Jakie duże drapieżniki żyją na Ukrainie?

Przede wszystkim w Karpatach: niedźwiedź brunatny, wilk i ryś, a także żbik. Wilki i lisy występują też w lasach niżowych.

Gdzie na Ukrainie można zobaczyć żubra?

Żubr występuje w Karpatach, a stado tych zwierząt trzymano także w rezerwacie Askania Nowa, który od 2022 r. jest okupowany przez Rosję. Przed wyjazdem do dowolnego parku należy sprawdzić aktualne komunikaty MSZ.

Gdzie najlepiej obserwować ptaki?

W delcie Dunaju, gdzie sezonowo przebywa ponad 320 gatunków ptaków, w tym pelikany. Region leży jednak przy granicy z Rumunią i jest narażony na ataki, więc sytuację trzeba sprawdzać na bieżąco.