Roślinność Ukrainy

Roślinność Ukrainy to przede wszystkim stepy i lasostepy, które zajmują środek i południe kraju. Na północy rozciągają się podmokłe lasy i bagna Polesia, a na zachodzie i południu – bukowe i świerkowe lasy Karpat oraz śródziemnomorska flora Krymu. Lasy pokrywają ok. 18% powierzchni państwa. Poniżej łączymy suche fakty z opisami zaczerpniętymi z dzieł polskich pisarzy i poetów.

Ukraina | Tak mogłaby wyglądać mickiewiczowska “kwiatów powódź” (Ukrainian Camomile by Basil Gloo na licencji CC BY 2.0)

Flora Ukrainy

Roślinność Ukrainy jest typowa dla stepów i lasostepów. Dla lepszego unaocznienia owego faktu przyrodniczego przytoczmy cytat ze Stepów akermańskich Mickiewicza:

Wpłynąłem na suchego przestwór oceanu, Wóz nurza się w zieloność i jak łódka brodzi, Śród fali łąk szumiących, śród kwiatów powodzi, Omijam koralowe ostrowy burzanu.

Przedarłszy się przez gęstwiny stepowego chwastu (burzanu) możemy zmierzyć się z kolejnym typem roślinności charakterystycznym dla Ukrainy, jakim są podmokłe tereny Polesia. Wody gruntowe znajdują się tu bardzo blisko powierzchni, przez co obszar ten charakteryzuje duża liczba jezior i bagien (więcej w artykule Rzeki i jeziora na Ukrainie). Charakterystyczne dla Polesia są gęste bagienne lasy.

Z pewnością najpiękniejsze są tereny górskie – Karpaty ukraińskie, o których niezwykle malowniczo pisał w swej Prawdzie Starowieku Stanisław Vincenz: A gdy tak idziesz polem, pagórkami, gęstwiną leszczynową, jarem obrosłym buczyną, nagle przez przełęcz otwartą albo przez wyrąbaną linię graniczną lasu ukażą ci się góry dalekie, coraz inne, coraz inaczej widziane. Niektóre wynurzają się nagle jak flota na morzu, inne w nieskończonych, coraz wyżej piętrzących się sinych łańcuchach i pasmach, rozkołysane jak wały morskie. I nęcą, ciągną, obiecują.

Ukraina | Las świerkowy w ukraińskich Karpatach – lasy zajmują ok. 18% powierzchni Ukrainy (Лес из закарпатской ели смереки - Forest of the Carpathian spruce Smereka (10233566135) by spoilt.exile, Wikimedia Commons, na licencji CC BY-SA 2.0)

Lasy i stepy Ukrainy

Lasy zajmują ok. 18% powierzchni Ukrainy. W północno-zachodniej części kraju rosną głównie lasy liściaste. Możemy tu zaszyć się w zielonych dąbrowach i wysłuchać szeptu liści starych, dostojnych dębów szypułkowych. Na terenach zachodnich czekają na nas gęste buczyny, zaś na północy bory sosnowe.

Lasostep pokrywający środkową część Ukrainy przywita nas bujnymi stepami łąkowymi i zbawiennym cieniem dębów. Najsłynniejszy z nich, ok. tysiącletni Dąb Maksyma Żeleźniaka, rośnie w Chołodnym Jarze w obwodzie czerkaskim. Na południe od owych wilgotnych stepów znajdują się tzw. „stepy ostnicowe” o niższej i mniej gęstej roślinności.

Prawdziwym bogactwem lasów zachwyci nas Krym. Występują tu przepiękne lasy dębowe z gatunkami takimi jak: dąb szypułkowy, bezszypułkowy i omszony, a także lasy sosnowe z charakterystyczną sosną krymską. Również buk wschodni doskonale zadomowił się na tym terenie. Im dalej na południe Krymu, tym bardziej roślinność przybiera cechy typowo śródziemnomorskie.

O ukształtowaniu terenu, które decyduje o rozmieszczeniu tych formacji roślinnych, przeczytasz w artykule Ukraina – położenie, granice i warunki naturalne.

Jakie drzewa rosną w poszczególnych regionach?

Według angielskiej Wikipedii drzewa liściaste stanowią ok. 52% lasów Ukrainy, a reszta to iglaste. Skład zależy od regionu:

Region	Dominujące drzewa i roślinność
Polesie (północny zachód)	sosna, dąb, brzoza – najbardziej zalesiony region
Lasostep (północ i centrum)	dąb, sosna, grab
Dolne partie Karpat	buk, dąb, świerk
Wyższe partie Karpat	lasy sosnowe, a najwyżej łąki alpejskie
Góry Krymskie	buk i dąb
Południowe wybrzeże Krymu	roślinność śródziemnomorska: oliwka, cyprys, oleander, jałowce, palmy

Ukraina ma niewiele gatunków endemicznych, a zagrożone gatunki roślin trafiają do Czerwonej Księgi.

Karpackie buczyny na liście UNESCO

Starodrzewia bukowe Karpat są częścią transnarodowego obiektu UNESCO „Pierwotne lasy bukowe Karpat i innych regionów Europy”, wpisanego na Listę Światowego Dziedzictwa w 2007 r. i rozszerzanego w 2011, 2017, 2021 i 2023 r. Na Ukrainie obejmuje on kilkanaście masywów, m.in. Czarnohorę, Kuzij–Trybuszany, Maramorosz, Stużycę–Użok, Swydowiec oraz Uholkę–Szyrokyj Łuh. W Karpatach lasy te rosną w ciągłości od ostatniej epoki lodowcowej. Ponad 70% pierwotnie wpisanego obiektu karpackiego leży na Ukrainie. Więcej o górach opisujemy w artykule Karpaty ukraińskie.

Najczęstsze pytania o roślinność Ukrainy

Jaka roślinność dominuje na Ukrainie?

Stepy i lasostepy w środku i na południu kraju. Na północy rosną lasy i bagna Polesia, a na zachodzie i południu – lasy bukowe Karpat i roślinność Krymu.

Gdzie na Ukrainie rosną lasy bukowe wpisane na listę UNESCO?

W Karpatach, m.in. w masywach Czarnohory, Maramoroszu i Swydowca oraz w Uholce–Szyrokim Łuhu.

Czy na Ukrainie rośnie roślinność śródziemnomorska?

Tak, na południowym wybrzeżu Krymu, gdzie występują m.in. oliwka, cyprys, oleander i palmy. Od 2014 r. półwysep jest okupowany przez Rosję.