Język turecki – rozmówki

Na wakacje w Turcji wystarczy kilkadziesiąt podstawowych zwrotów: merhaba (cześć), teşekkür ederim (dziękuję), lütfen (proszę) czy ne kadar? (ile kosztuje?). Turecki zapisuje się alfabetem łacińskim, a większość liter czyta się jak po polsku, więc po opanowaniu kilku wyjątków łatwo przeczytać napisy i nazwy. Poniżej zebraliśmy zasady wymowy i najprzydatniejsze zwroty na powitanie, w hotelu, restauracji, sklepie i na ulicy.

Język turecki jest oficjalnym językiem Republiki Tureckiej. Poza tym w kraju używane są również inne języki, m.in. kurdyjski, zaza, arabski, laz i gruziński oraz bułgarski i bośniacki.

Turcja – Stambuł | W bieganinie zawsze znajdzie się czas na pogawędkę (by Samueles na licencji Pixabay)

Alfabet i wymowa

Od 1928 roku język turecki zapisywany jest alfabetem łacińskim. Alfabet turecki ma 29 liter:

a b c ç d e f g ğ h ı i j k l m n o ö p r s ş t u ü v y z

Większość liter alfabetu tureckiego czytamy tak, jak litery polskie. Wyjątek stanowi zaledwie kilka znaków standardowych oraz kilka znaków tureckich. Są to:

• c – czytamy jak polskie „dż”
• ç – czytamy jak „cz”
• ğ – w otoczeniu samogłosek a, ı, o, u jedynie wydłuża poprzedzającą samogłoskę; w otoczeniu samogłosek e, i, ö, ü wymawiamy jak „j”
• ı (i bez kropki) – czytamy podobnie jak polskie „y”
• j – czytamy jak „ż”
• ö – czytamy jak niemieckie ö
• ş – czytamy jak „sz”
• ü – czytamy jak niemieckie ü czy francuskie u
• v – czytamy jak „w”
• y – czytamy jak „j”

Akcent w tureckim pada zwykle na ostatnią sylabę. Wyjątkiem są m.in. nazwy miejscowości, które mają inny akcent (np. Ánkara, İstánbul).

Przydatne słowa i zwroty

Powitanie

• Dzień dobry! – Günaydın! (przed południem) lub İyi günler! (po południu)
• Dobry wieczór! – İyi akşamlar!
• Cześć! – Merhaba!/Selam!
• Witam! (mówi gospodarz) – Hoş geldiniz!
• Witam/Witamy! (odpowiadają goście) – Hoş bulduk!

Przedstawienie się

• Jak masz na imię? – Adın ne?/ Jak Pani/Pan ma na imię? – Adınız ne?
• Mam na imię Weronika – Adım Weronika
• Miło mi – Memnun oldum
• Mnie też jest miło – Ben de memnun oldum
• To jest mój mąż/moja żona. Ma na imię X. – Bu eşim. Adı X.
• Skąd pochodzisz? – Nerelisin?/ Skąd Pan/Pani pochodzi? – Nerelisiniz?
• Jestem z Polski – Polonyalıyım / Jestem z Warszawy – Varşovalıyım

Pożegnanie

• Do zobaczenia! – Görüşürüz!/Görüşmek üzere!
• Do widzenia! (mówi osoba, która wychodzi) – Hoşça kal!/Hoşça kalın! (grzecznościowe)
• Do widzenia! (mówi osoba, która pozostaje) – Güle güle!
• Dobranoc! – İyi geceler!

Turcja – rozmówki | Nie przejmuj się, jeśli nie od razu zostaniesz zrozumiany (Boy in Cappadocia by David Dennis na licencji CC BY-SA 2.0)

Inne zwroty grzecznościowe

• Dziękuję! – Teşekkür ederim!/Sağ olun!
• Dzięki! – Teşekkürler!/Sağ ol!
• Nie ma za co – Bir şey değil
• Jak się masz? – Nasılsın?/ Jak się Pan/Pani ma? – Nasılsınız?
• Dobrze, dziękuję. A ty?/A Pan/Pani? – İyiyim, teşekkür ederim. Ya sen?/Ya siz?
• Proszę! (kiedy coś komuś podajemy/ktoś puka do drzwi/prosimy kogoś, żeby usiadł) – Buyurun!
• Proszę! (prośba o coś) – Lütfen!
• Przepraszam! (gdy chcemy zapytać o coś obcą osobę – odpowiednik angielskiego „Excuse me”) – Affedersiniz!
• Przepraszam! (proszę o wybaczenie) – Özür dilerim (np. „przepraszam za spóźnienie” – Geç kaldığım için özür dilerim.)
• Przepraszam! (gdy potrącimy kogoś/chcemy przejść, wejść, przecisnąć się w autobusie) – Pardon!/Müsaade eder misiniz?
• Nic się nie stało – Önemli değil!

O tym, jak zachować się w tureckim domu i przy stole, piszemy w artykule Grzeczność i zwyczaje tureckie.

W hotelu

• Chciałbym zarezerwować dwuosobowy pokój na pięć dni. – Beş gün için iki kişilik oda rezervasyonu yaptırmak istiyorum.
• Ile kosztuje jedna noc? – Bir gece fiyatı ne kadar?

W restauracji

• Poproszę menu – Menü, lütfen
• Poproszę rachunek – Hesap, lütfen
• Woda – Su
• Smacznego! – Afiyet olsun!
• Bardzo smaczne – Çok lezzetli
• Jestem wegetarianinem/wegetarianką – Vejetaryenim

Na zakupach

• Ile to kosztuje? – Bu ne kadar?
• Za drogo – Çok pahalı
• Czy da Pan/Pani zniżkę? – İndirim yapar mısınız?
• Czy mogę zapłacić kartą? – Kartla ödeyebilir miyim?

Przydadzą się zwłaszcza na bazarze – o tym, jak skutecznie negocjować cenę, przeczytasz w artykule o targowaniu się w Turcji.

Liczby

• 1 – bir, 2 – iki, 3 – üç, 4 – dört, 5 – beş
• 6 – altı, 7 – yedi, 8 – sekiz, 9 – dokuz, 10 – on
• 20 – yirmi, 50 – elli, 100 – yüz, 1000 – bin

Na ulicy

• Przepraszam, gdzie jest hotel? – Affedersiniz, otel nerede?
• Dworzec kolejowy – Tren istasyonu
• Przystanek autobusowy – Otobüs durağı
• Restauracja – Restoran/lokanta
• Szpital – Hastane
• Apteka – Eczane
• Poczta – Postane
• Lotnisko – Havaalanı/Havalimanı
• Komisariat policji – Polis merkezi
• Proszę iść prosto – Doğru gidin
• Proszę skręcić w prawo – Sağa dönün
• Proszę skręcić w lewo – Sola dönün

Turcja | Małe mieszkanki Gaziantep (Young Girls Chat outside a Bedding Shop - Gaziantep (Antep) - Turkey by Adam Jones na licencji CC BY 2.0)

Inne przydatne słowa i zwroty

• Tak – Evet
• Nie – Hayır
• OK – Peki
• Zgoda – Tamam
• Przepraszam, nie mówię po turecku – Özür dilerim, Türkçe konuşmuyorum
• Nie rozumiem – Anlamıyorum
• Przepraszam, czy mógłby mi Pan pomóc? – Affedersiniz, bana yardım eder misiniz?
• Czy mógłby Pan powtórzyć? – Tekrarlar mısınız?/ Czy możesz powtórzyć? – Tekrarlar mısın?
• Słucham? – Efendim?

Najczęstsze pytania

Czy język turecki jest trudny do wymowy dla Polaków?

Nie bardzo. Turecki używa alfabetu łacińskiego, a większość liter czyta się tak jak po polsku. Wystarczy zapamiętać kilka wyjątków: c to „dż”, ç to „cz”, ş to „sz”, y to „j”, a ı bez kropki brzmi podobnie jak polskie „y”.

Jak powiedzieć „dziękuję” po turecku?

Najczęściej mówi się „teşekkür ederim” lub krócej „teşekkürler”. W codziennych sytuacjach słychać też „sağ ol” (do jednej osoby, nieformalnie) i „sağ olun” (grzecznościowo lub do kilku osób).

Czy w Turcji można porozumieć się po angielsku?

W kurortach, hotelach i dużych miastach zwykle tak, ale poza nimi znajomość angielskiego jest przeciętna. Kilka tureckich zwrotów bardzo ułatwia codzienne sprawy, a Turcy chętnie doceniają każdą próbę mówienia w ich języku.