Turcja – podstawowe wiadomości o kraju
Opublikowano:
Aktualizacja:
Turcja (Türkiye) to państwo o powierzchni 783 562 km² i ok. 86,1 mln mieszkańców (TÜİK, koniec 2025 r.), położone w 97% w Azji Mniejszej i w 3% w europejskiej Tracji; stolicą jest Ankara, a największym miastem Stambuł. Od 1923 roku jest republiką, a od 2018 roku działa w systemie prezydenckim. Choć czasy ogromnego Imperium Osmańskiego minęły, dzisiejsza Turcja to nadal państwo pokaźnych rozmiarów.
Gdzie leży Turcja i z kim sąsiaduje?
Turcja obejmuje Anatolię w zachodniej Azji oraz Tracje Wschodnią w południowo-wschodniej Europie. Ma dostęp do trzech mórz: Czarnego, Egejskiego i Śródziemnego. Graniczy z Bułgarią i Grecją na zachodzie, z Gruzją, Armenią, Azerbejdżanem (przez eksklawę Nachiczewań) i Iranem na wschodzie oraz z Irakiem i Syrią na południu. Szczegóły geograficzne opisujemy w artykule Położenie i warunki naturalne Turcji.
Turcja | Ankara jest jedną z największych aglomeracji miejskich Turcji (Ankara Anıtkabir 915 by QuartierLatin1968 QuartierLatin1968 na licencji CC BY-SA 2.0)
Jaki ustrój ma Turcja?
Turcja jest republiką od 1923 roku. Od 2014 roku prezydent wybierany jest w wyborach powszechnych na 5-letnią kadencję, a po referendum konstytucyjnym z 2017 roku (zmiany weszły w życie w 2018 r.) jest jednocześnie szefem rządu – urząd premiera zniesiono. Funkcję prezydenta od 2014 roku sprawuje Recep Tayyip Erdoğan. O największych partiach i roli wojska w historii republiki piszemy w tekście Partie polityczne i wojsko w Turcji.
Turcja w liczbach i faktach
| Nazwa oficjalna | Türkiye Cumhuriyeti (Republika Turecka) |
| Ustrój | republika w systemie prezydenckim (od 2018 r.) |
| Głowa państwa | prezydent Recep Tayyip Erdoğan (od 2014 r.) |
| Powierzchnia | 783 562 km² |
| Liczba ludności | 86 092 168 (TÜİK, 31.12.2025) |
| Gęstość zaludnienia | ok. 110 osób/km² (2025) |
| Stolica | Ankara |
| Największe miasto | Stambuł |
| Waluta | lira turecka (TRY) |
| Język urzędowy | turecki |
| Religia | większość mieszkańców to muzułmanie; państwo świeckie |
| Strefa czasowa | UTC+3 przez cały rok |
| Numer kierunkowy | +90 |
| Proklamacja republiki | 29 października 1923 r. |
Turcja jest państwem świeckim, choć większość mieszkańców wyznaje islam; o wierzeniach i zwyczajach piszemy w artykule Religia w Turcji. Językiem urzędowym jest turecki, a przydatne zwroty dla turystów zebraliśmy w rozmówkach tureckich. Czas w Turcji to UTC+3 przez cały rok, więc latem różnica względem Polski wynosi godzinę, a zimą dwie godziny.
Więcej o składzie etnicznym i demografii piszemy w artykule Ludność Turcji, a o geografii – w tekście Położenie i warunki naturalne Turcji. Krótsze, mniej oczywiste fakty o kraju zebraliśmy w artykule Ciekawostki z Turcji.
Na ile prowincji dzieli się Turcja?
Terytorium Turcji podzielone jest na 81 prowincji, zwanych niegdyś wilajetami (vilayet), a obecnie il (l.mn. iller). Większość spośród tych prowincji nosi nazwy swych stolic (np. Istanbul, Izmir). Wyjątkiem są trzy prowincje: Hatay, Kocaeli oraz Sakarya.
Największymi prowincjami są Konya (ok. 40,8 tys. km²) i Sivas (ok. 28,6 tys. km²). Najgęściej zaludnioną prowincją jest natomiast Istanbul – ok. 2980 osób na km².
Które miasta Turcji są największe?
- Stambuł – ok. 15,75 mln mieszkańców (prowincja, 2025)
- Ankara – ok. 5,7 mln mieszkańców (prowincja, 2021)
- Izmir – ok. 4,4 mln mieszkańców (prowincja, 2021)
Historię od czasów osmańskich do republiki streszczamy w artykule Historia Turcji w pigułce.
Turcja | Popołudnie w Chryzopolu (afternoon walk; Üsküdar, Türkiye by Global JetGlobal Jet na licencji CC BY 2.0)
Najczęstsze pytania
Ilu mieszkańców ma Turcja?
Według Tureckiego Urzędu Statystycznego (TÜİK) 31 grudnia 2025 roku Turcja liczyła 86 092 168 mieszkańców. Średnia gęstość zaludnienia wynosi ok. 110 osób na km², a najwięcej ludzi mieszka w prowincji Stambuł – ok. 15,75 mln.
Jaka jest stolica Turcji?
Stolicą Turcji jest Ankara, a nie Stambuł. Ankara pełni tę funkcję od 1923 roku, gdy powstała Republika Turecka. Stambuł pozostaje największym miastem i głównym ośrodkiem gospodarczym kraju.
Czy Turcja leży w Europie czy w Azji?
W obu częściach świata. Ok. 97% powierzchni kraju zajmuje azjatycka Anatolia (Azja Mniejsza), a ok. 3% – europejska Tracja. Granica przebiega m.in. przez cieśninę Bosfor, dlatego Stambuł leży na dwóch kontynentach.