Bożonarodzeniowe zwyczaje i tradycje w Chorwacji

Chorwacja jest krajem katolickim i – tak jak w Polsce – Boże Narodzenie obchodzi się tu 25 grudnia, a 26 grudnia (św. Szczepana) jest drugim dniem świąt. Chorwackie święta mają jednak własne zwyczaje: wysiewanie pszenicy w dniu św. Łucji, palenie wigilijnego polana badnjak czy prezenty od Djeda Božićnjaka. Dla turystów najważniejszą atrakcją tego okresu jest Adwent w Zagrzebiu – jeden z najsłynniejszych jarmarków bożonarodzeniowych w Europie.

Chorwacja | Boże Narodzenie jest świętem szczególnym w Chorwacji (Zagreb -Best christmas destination in Europe 2015 by Miroslav Vajdic na licencji CC BY-SA 2.0)

Adwent w Chorwacji – roraty i wieńce

W Chorwacji adwent, czyli došašće, rozpoczyna się na cztery niedziele przed Bożym Narodzeniem. Niektórzy Chorwaci, podobnie jak ma to miejsce u nas w Polsce, uczęszczają w czasie adwentu na poranne msze – roraty (zornice). Adwent to czas refleksji i przygotowania do świąt. W domach stawia się wieńce adwentowe z czterema świecami, symbolizującymi nadzieję, pokój, radość i miłość.

Jarmark Advent Zagreb – kiedy i gdzie?

Od końca listopada do początku stycznia centrum Zagrzebia zamienia się w wielki jarmark bożonarodzeniowy. Advent u Zagrebu to ok. 25 jarmarków rozrzuconych po parkach, placach i uliczkach Górnego i Dolnego Miasta – z lodowiskiem na placu Króla Tomisława, straganami z grzanym winem i koncertami, m.in. na placu bana Jelačicia. W latach 2016–2018 portal European Best Destinations trzykrotnie z rzędu uznał go za najlepszy jarmark świąteczny w Europie. Edycja 2026/2027 potrwa od 28 listopada 2026 do 7 stycznia 2027 roku.

Wigilia w Chorwacji – badnjak i post

Wigilia, nazywana w Chorwacji Badnjak lub Badnji dan, obchodzona jest podobnie jak w innych krajach Europy. Tu także znane są takie elementy Bożego Narodzenia, jak np. umieszczenie pod obrusem sianka czy zrobienie szopki. Ciekawym, starym zwyczajem bożonarodzeniowym jest przynoszenie do domu trzech dużych pni, symbolizujących Trójcę Świętą, a których ogień ma zapewnić szczęście i powodzenie. Nieodłącznym atrybutem Świąt są także wszechobecne świece.

13 grudnia, w dniu Świętej Łucji, sieje się w Chorwacji pszenicę. W Wigilię Bożego Narodzenia, gdy zboże zakiełkuje, obwiązuje się je wstążką w kolorach flagi Chorwacji. Często też umieszcza się na nim świecę. Innym wigilijnym zwyczajem jest nocne czuwanie w kościele.

Chorwacja | Przygotowanie do świąt rozpoczynają się już 25 listopada, w dniu św. Katarzyny (christmas tree 2004 by Scott Feldstein na licencji CC BY 2.0)

Co jedzą Chorwaci w Wigilię?

Wigilijna kolacja jest bezmięsna. Na wybrzeżu podaje się najczęściej bakalar (solonego dorsza) – z czosnkiem i oliwą (na bijelo) albo w gulaszu rybnym brudet – oraz smażone ryby i kalmary. W Slawonii i Baranji tradycyjne jest fiš-paprikaš, ostra zupa rybna z karpiem i czerwoną papryką. Do tego dochodzą sałatki, kapusta, fasola, ziemniaki i boćwina, a na deser strucle z orzechami lub makiem i fritule.

Dobrym dowodem na żywotność tego zwyczaju jest akcja z 24 grudnia 2025 roku: w Splicie, w 20. edycji wydarzenia, rozdano 5000 porcji bakalaru i fritule z kotła o średnicy 2,2 m, a w Osijeku 3000 porcji fiš-paprikašu.

Boże Narodzenie – co Chorwaci jedzą na świątecznym obiedzie?

O ile w Wigilię nie można w Chorwacji spożywać mięsa, tak następnego dnia po mszy stoły są suto zastawione. Na obiad podaje się pieczoną wieprzowinę z sałatką, indyka lub kaczkę z mlincami (cienkim wypiekiem polanym sosem z pieczeni), dalmatyńską pašticadę albo sarmę, czyli gołąbki z kapusty kiszonej. Do tego sałatki i ciasta. Przypomina to polską tradycję, ale zestaw dań zależy od regionu.

Okres świąteczny kończy 6 stycznia, w Trzech Króli; wtedy na drzwiach domów kreśli się kredą znaki błogosławieństwa.

Choinka i szopka – jak Chorwaci ozdabiają dom?

Pierwszymi bożonarodzeniowymi drzewkami nie były w Chorwacji choinki, ale drzewa liściaste. Dawniej ozdabiało się je owocami, orzechami oraz słodyczami. Dodatkowo zakładano papierowe łańcuchy oraz świece, które zapalano jedynie w najważniejszych momentach Świąt.

Obecnie mało kto zawiesza ręcznie wykonane ozdoby, większość Chorwatów kupuje szklane bombki i inne piękne ozdoby. Przed drzewkiem stawiany jest żłóbek. Dawniej szopki wykonywane były ręcznie z gliny, gipsu i drewna.

Chorwacja | Tonący w świątecznych lampkach Samobor (Fish glance by rom@nski photo na licencji CC BY 2.0)

Mikołaj i prezenty – kto przynosi podarunki?

Wszystkim dzieciom największą frajdę sprawiają oczywiście prezenty. Kto je wręcza w Chorwacji? Pierwsze drobne upominki przynosi 6 grudnia św. Mikołaj (sveti Nikola) – dzieci wystawiają wtedy w oknie wyczyszczone buty. Główne prezenty pod choinką zostawia w Wigilię lub w Boże Narodzenie Djed Božićnjak, czyli „Dziadek Bożonarodzeniowy”. Znany z czasów Jugosławii Dziadek Mróz (Djed Mraz) należy już raczej do przeszłości.

Więcej o chorwackich świętach przeczytasz w tekstach Życzenia bożonarodzeniowe w języku chorwackim oraz Święta i wydarzenia kulturalne w Chorwacji.

Najczęstsze pytania o święta w Chorwacji

Kiedy odbywa się Advent w Zagrzebiu w sezonie 2026/2027?

Od 28 listopada 2026 do 7 stycznia 2027 roku. Organizatorzy podają, że jarmarki działają w ok. 25 miejscach miasta, m.in. na placu Króla Tomisława, gdzie stoi lodowisko.

Co Chorwaci jedzą w Wigilię?

Dania bezmięsne: na wybrzeżu głównie bakalar i inne ryby, w Slawonii zupę rybną fiš-paprikaš. Mięso pojawia się dopiero w Boże Narodzenie.

Który dzień świąt jest dniem wolnym w Chorwacji?

Wolne są 25 i 26 grudnia – Boże Narodzenie i dzień św. Szczepana. Wigilia nie jest dniem ustawowo wolnym od pracy. Pełną listę dni wolnych znajdziesz w tekście Święta i wydarzenia kulturalne w Chorwacji.