Zwyczaje wielkanocne w Chorwacji
Opublikowano:
Aktualizacja:
Wielkanoc (chorw. Uskrs) obchodzi się w katolickiej Chorwacji podobnie jak w Polsce: z 40-dniowym postem (Korizma), święceniem pokarmów w Wielką Sobotę, uroczystym śniadaniem i zabawami pisankami (pisanice). Wiele zwyczajów wywodzi się jednak z czasów przedchrześcijańskich, gdy o tej porze roku świętowano „zwycięstwo wiosny” i wspominano zmarłych – część z nich przetrwała, wpleciona w obrzędy Wielkiej Nocy.
Chorwacja | W Chorwacji bardzo popularne są zabawy pisankami (easter fun by Sarah Laval na licencji CC BY 2.0)
Wielkanoc w Chorwacji
Spośród zwyczajów obowiązujących podczas Wielkanocy w Chorwacji należy wymienić przede wszystkim: malowanie wielkanocnych jajek, rozpalane ogniska i błogosławienie pokarmów w Wielką Sobotę czy oblewanie się wodą w Wielkanocny Poniedziałek. Większość zwyczajów świąt Wielkiej Nocy jest mniej okazała od tych bożonarodzeniowych, natomiast mają one silniejszy wymiar duchowy.
Korizma i Wielki Tydzień w Chorwacji
Wielki Post trwa w Chorwacji 40 dni i nosi nazwę Korizma. W dawnych czasach postne menu było wyrazem wyrzeczenia i pokory: z jadłospisu znikały dania mięsne i jajka. W czasie tych czterdziestu dni nie grano ani nie tańczono, nie urządzano zabaw, a wesela odkładano na później.
Niedziela Palmowa
W Niedzielę Palmową chorwaccy wierni przynoszą do poświęcenia palmy i inne rośliny. Poświęcone gałązki zanosi się do domu i zwykle wiesza przy krzyżu na ścianie, gdzie zostają do następnej Niedzieli Palmowej.
W niektórych regionach bardzo popularnym zwyczajem było przystrajanie w tym dniu studni, co symbolizowało początek wiosny.
Chorwacja | W Chorwacji niezwykle ważne jest wielkanocne śniadanie (Easter Eggs 2009 by Chris Morgan na licencji CC BY-SA 2.0)
Wielki Czwartek
Triduum paschalne rozpoczyna w Chorwacji Wielki Czwartek. W tym czasie milczą dzwony kościelne (używane są jedynie drewniane grzechotki oraz kołatki).
Wielki Piątek
Tego dnia w chorwackich świątyniach odbywa się procesja wiernych. Chorwaci kultywują także tradycję czuwania przy grobie Chrystusa.
Chorwacja | Wielkanocne zabawy dzieci (Easter kids by Martin Thomas na licencji CC BY 2.0)
Wielka Sobota
W sobotę o poranku wierni zbierają się w kościele, aby pobłogosławić pokarmy. Odbywa się to zupełnie tak jak w Polsce.
Ponadto w chorwackich domach często wypieka się tradycyjne pieczywo, kształtem przypominające postrzępioną ósemkę. W Dalmacji istnieje zwyczaj wypiekania słodkiej drożdżowej pincy oraz strudli z serem. Więcej o świątecznych wypiekach piszemy w tekście Chorwackie desery i słodycze. Mają one kształt wieńca z miejscem na wielkanocną pisankę w środku.
Ciekawą tradycją jest także rozpalanie ogniska przed kościołem (w północno-zachodniej Chorwacji nazywa się je vuzmenka). Wierni przygotowują stos drewna, a następnie podpalają przy pomocy krzesiwa (nigdy zapałek czy zapalniczki).
Wielkanoc
W Chorwacji niezwykle ważne jest wielkanocne śniadanie. Na stole przygotowana jest poświęcona szynka, jajka, chrzan oraz chleb. Według tradycji resztki oraz okruszki powinno się spalić lub zakopać. W menu wielkanocnym obowiązkowym daniem jest zupa, mięso z sosem chrzanowym, pieczeń jagnięca oraz sałata lub ćwikła. W Chorwacji bardzo popularne są zabawy pisankami. Dzieci turlają lub tłuką przyozdobione jajka wielkanocne. Osoba, której jajko okaże się najmocniejsze – wygrywa, a w nagrodę otrzymuje oczywiście jajko przeciwnika.
Dawniej dzieci chodziły po domach z życzeniami, w zamian otrzymywały jajka i dopiero potem rozpoczynały zabawę.
Zwyczaj malowania jaj ma bardzo dawne, przedchrześcijańskie korzenie. Kiedyś barwione były łupinkami cebuli, kory drzew czy pokrzywy. Obecnie popularniejsze są sztuczne barwniki.
Chorwacja | Piękne wielkanocne dekoracje w Dubrovniku (Easter display in Dubrovnik, Croatia by julie corsi na licencji CC BY 2.0)
Poniedziałek Wielkanocny
Niegdyś ten dzień nazywany był dniem swatania. Jest to także czas bardzo rodzinny: Chorwaci odwiedzają wówczas swoich bliskich i przyjaciół.
Poniedziałek Wielkanocny jest również dniem obfitego oblewania się wodą na szczęście.
Najczęstsze pytania o Wielkanoc w Chorwacji
Ile trwa Wielki Post w Chorwacji?
Wielki Post, zwany w Chorwacji Korizmą, trwa 40 dni. Dawniej z jadłospisu znikały wtedy mięso i jajka, nie urządzano zabaw, a wesela odkładano na później.
Co je się na wielkanocne śniadanie w Chorwacji?
Na stole stoją poświęcona szynka, jajka, chrzan i chleb. W menu wielkanocnym są też zupa, mięso z sosem chrzanowym, pieczeń jagnięca oraz sałata lub ćwikła.
Co to jest vuzmenka?
Tak w północno-zachodniej Chorwacji nazywa się ognisko rozpalane w Wielką Sobotę przed kościołem. Stos drewna podpala się krzesiwem, nigdy zapałkami czy zapalniczką.