Wielkanoc na Ukrainie

Wielkanoc (ukr. Wełykdeń) to najważniejsze święto kościelne na Ukrainie, obchodzone przez prawosławnych i grekokatolików według kalendarza juliańskiego – w 2026 r. wypadła 12 kwietnia, a w 2027 r. przypadnie 2 maja. Do najbardziej znanych zwyczajów należą pisanki, święcenie paski w koszyku oraz gałązki wierzby w Niedzielę Palmową. Wiele tradycji odradza się po czasach ZSRR, gdy władze zwalczały religię i utrudniały obchodzenie świąt kościelnych.

Ukraina | Nieodłącznym elementem Wielkanocy są pisanki (P7220591 by Stephen na licencji CC BY-SA 2.0)

Kiedy i według jakiego kalendarza obchodzi się Wielkanoc na Ukrainie?

Mieszkańcy Ukrainy są w zdecydowanej większości wyznawcami prawosławia, Wielkanoc jest tu zatem obchodzona według kalendarza juliańskiego (czasem przypada w tym samym czasie co w Kościele katolickim, czasem tydzień, cztery lub nawet pięć tygodni później). Choć w 2023 r. Prawosławna Cerkiew Ukrainy i Kościół greckokatolicki przeszły na nowy kalendarz w przypadku świąt stałych, takich jak Boże Narodzenie, datę Wielkanocy nadal wyznacza się według kalendarza juliańskiego. Ostatnio obie Wielkanoce – zachodnia i wschodnia – wypadły razem w 2025 r. (20 kwietnia).

Gałązki wierzby w Niedzielę Palmową

Podobnie jak my, tydzień przed świętami Ukraińcy udają się do kościoła w celu poświęcenia ozdobionych gałązek wierzby. Są one oczywiście symbolicznym przypomnieniem pewnego ważnego, biblijnego wydarzenia – przybycia Jezusa do Jerozolimy, kiedy został przywitany przez tłum ludzi machającymi gałązkami palmowymi.

Wierzba ma dla Ukraińców szczególne znaczenie. W czasach pogańskich uważana była za święte drzewo. Była też jednym z pierwszych drzew, które budziły się do życia po długiej zimie.

Wielki Tydzień i post na Ukrainie

Wielki Tydzień jest na Ukrainie czasem duchowego oczyszczenia i odrodzenia. Dawniej po kolacji w Wielki Czwartek rozpoczynał się post, który zakazywał spożywania mięsa. Trwał on do Wielkiej Niedzieli.

Ukraina | Wielkanoc to czas radości, która łączy społeczeństwo podczas wspólnego świętowania (Easter 2009 by Bo&Ko na licencji CC BY-SA 2.0)

Pisanki i zabawy z jajkami wielkanocnymi

Mówiąc o zwyczajach obowiązujących podczas ukraińskiej Wielkanocy, nie można zapomnieć o malowaniu jajek – wzory pisanek przypominają ornamenty znane z ukraińskich wyszywanek. Sztuka ich dekorowania sięga starożytności.

Jajko było wówczas postrzegane jako źródło życia, słońca i wszechświata, do dziś zresztą jest symbolem nowego początku.

Na Ukrainie bardzo popularne są zabawy z jajkami wielkanocnymi. Dzieci turlają lub tłuką przyozdobione pisanki. Jajko, które okaże się najmocniejsze – wygrywa, a zwycięzca w nagrodę otrzymuje potłuczone jajko przeciwnika.

Pisanki wręcza się również jako prezent lub… znak miłości.

Paska – wielkanocny chleb na ukraińskim stole

Na wielkanocnym stole nie może zabraknąć paski. Jest to tradycyjny słodki chleb, symbol Ciała Pańskiego. Jego głównymi składnikami są: mąka, mleko, cukier i drożdże.

Wielkanoc to czas radości, który łączy rodziny i całe ukraińskie społeczeństwo podczas wspólnego świętowania. W pierwszą niedzielę po Wielkanocy obchodzi się ludowe święto wiosny – Krasną Hirkę, czyli święto Leli, które zamyka cykl wielkanocnych obchodów. O innych świętach przeczytasz w tekście o najważniejszych świętach na Ukrainie.

Daty Wielkanocy na Ukrainie w latach 2025–2028

• 2025 – 20 kwietnia (razem z Wielkanocą zachodnią)
• 2026 – 12 kwietnia
• 2027 – 2 maja
• 2028 – 16 kwietnia

Ukraina | Paska - tradycyjny wielkanocny chleb (Paskha and kulich by Sergey Rodovnichenko na licencji CC BY-SA 2.0)

Najczęstsze pytania

Kiedy jest Wielkanoc na Ukrainie?

Prawosławni i grekokatolicy na Ukrainie obchodzą Wielkanoc według kalendarza juliańskiego. W 2026 r. wypadła 12 kwietnia, w 2027 r. przypadnie 2 maja, a w 2028 r. – 16 kwietnia.

Czy reforma kalendarza z 2023 r. zmieniła datę Wielkanocy?

Nie. Od września 2023 r. Prawosławna Cerkiew Ukrainy i Kościół greckokatolicki obchodzą według nowego kalendarza tylko święta stałe, np. Boże Narodzenie 25 grudnia. Data Wielkanocy nadal wyznaczana jest według kalendarza juliańskiego.

Co jest w wielkanocnym koszyku na Ukrainie?

Najważniejsza jest paska – słodki drożdżowy chleb, symbol Ciała Pańskiego. Obok niej święci się pisanki, a jajka służą też do zabaw, w których dzieci turlają je lub stukają nimi o siebie.