Ubiór starożytnych Egipcjan: len, sandały i biżuteria

Starożytni Egipcjanie ubierali się lekko i przewiewnie: mężczyźni nosili lniane spódniczki przepasane w talii (szenti), a kobiety długie, dopasowane suknie (kalasiris). Stroje szyto niemal wyłącznie z lnu, zwykle białego, a obraz uzupełniały sandały z papirusu lub skóry, peruki i bogata biżuteria. Wiemy to przede wszystkim dzięki malowidłom i reliefom z grobowców, takim jak słynne sceny z grobu Nebamuna, przechowywane dziś w British Museum.

Egipt | W zależności od wykonywanej pracy, strój był skromniejszy oraz praktyczniejszy (Tomb of Nebamun by cea + na licencji CC BY 2.0)

Egipt, jak wiadomo, jest krajem niezwykle upalnym, dlatego Egipcjanie nosili lekkie, przewiewne i zazwyczaj bardzo skąpe ubrania. Pod tym względem faraonowie na co dzień niewiele różnili się od swoich poddanych.

Z czego szyto ubrania w starożytnym Egipcie?

Tkaniny produkowane były zazwyczaj z lnu – był to zdecydowanie najczęściej używany materiał, dobrze sprawdzający się w upale. W mniejszym stopniu używano też wełny oraz włókien roślinnych, takich jak trzcina czy trawa. Przekonanie, że Egipcjanie nie nosili wełny, wzięło się od Herodota, a nie z badań nad zachowanymi tkaninami. Osoby zamożniejsze mogły sobie pozwolić na cieńszy, niemal przezroczysty materiał z lepszej jakości włókna. Przez wiele stuleci Egipcjanie nosili ubrania przede wszystkim w kolorze bieli. Materiałów zwykle nie barwiono, a biel kojarzyła się z czystością.

Co nosili mężczyźni i kobiety w starożytnym Egipcie?

Podstawowym strojem mężczyzn była krótka lniana spódniczka (szenti), owijana wokół bioder; jej fałdy zawiązywano z przodu i zakładano za pas. Rodzaj materiału oraz sposób jego ułożenia i zawiązania świadczyły o pozycji osoby, która ją nosiła. Ramiona zdobiło niekiedy coś w rodzaju peleryny, której dolne końce przywiązywano do spódnicy, dzięki czemu nie zsuwała się, a całość tworzyła spójny strój.

Kobiety nosiły długie, dopasowane suknie zwane kalasiris – wąski rękaw z lnu zszyty z boku, często podtrzymywany przez ramiączka. W zależności od wykonywanej pracy strój był skromniejszy i praktyczniejszy: robotnicy i służba poprzestawali często na przepasce biodrowej.

Jak zmieniała się moda w Nowym Państwie?

W Nowym Państwie (od ok. 1550 r. p.n.e.) ubiory stały się bardziej wyszukane. Mężczyźni zamożniejsi zaczęli nosić plisowane spódniczki oraz przezroczyste lniane bluzki z misternym marszczeniem, a strój kobiet także stał się bogatszy. Takie cienkie, skomplikowane w wykonaniu szaty były dostępne tylko dla bogatych – prości ludzie nadal chodzili w skromnych, praktycznych ubraniach.

Jak ubierano dzieci?

Dzieci chodziły bez ubrań do około szóstego roku życia, ale mogły nosić biżuterię, np. kostki i naszyjniki.

Czy starożytni Egipcjanie nosili sandały?

Na co dzień wielu Egipcjan chodziło boso. Sandały zakładano zwykle na specjalne okazje lub dla ochrony stóp. Wykonywano je ze skóry, a papirusowe sandały nosili m.in. kapłani. Bogato zdobione obuwie było oznaką wysokiego statusu.

Egipt | Przez wiele stuleci Egipcjanie nosili ubrania jedynie w kolorze białym (Ancient Egyptians by Alkan de Beaumont Chaglar na licencji CC BY-SA 2.0)

Peruki i fryzury starożytnych Egipcjan

Kapłani golili głowy całkowicie, a wielu zamożnych Egipcjan – zarówno kobiet, jak i mężczyzn – nosiło włosy bardzo krótkie lub goliło je dla higieny (m.in. by uniknąć wszy) i wygody, zakładając na co dzień peruki. Peruki wykonywano z ludzkich włosów, niekiedy uzupełnianych włóknem palmowym; tańsze robiono z wełny i włókien palmowych. Często ozdabiano je szlachetnymi kamieniami czy aplikacjami z metalu. Uzupełnieniem wyglądu był wyrazisty makijaż, o którym piszemy w tekście Egipski makijaż: kohl, henna i pigmenty.

Biżuteria starożytnych Egipcjan: złoto, lapis lazuli i fajans

Bardzo ważna dla mieszkańców starożytnego Egiptu była biżuteria. Złoto pochodziło z Pustyni Wschodniej i Nubii, a srebro było rzadsze i sprowadzano je z Azji. Do wyrobu ozdób używano też karneolu, ametystu, jaspisu, turkusu i lapis lazuli, a uzupełniał je kolorowy fajans, czyli szkliwiony materiał na bazie piasku. Zarówno kobiety, jak i mężczyźni lubili nosić ciężkie, ozdobne naszyjniki (np. szerokie kołnierze widoczne na malowidle z grobu Nebamuna) oraz bransolety. W zależności od okoliczności i statusu noszono je w różnej ilości i wielkości. Wiele ozdób pełniło też funkcję amuletów – popularnym motywem był skarabeusz. Więcej o epoce, z której pochodzą opisane stroje, przeczytasz w tekście Starożytny Egipt: historia dynastii i faraonów.

Najczęstsze pytania o ubiór starożytnych Egipcjan

W co ubierali się starożytni Egipcjanie?

Mężczyźni nosili krótkie lniane spódniczki (szenti), a kobiety długie, dopasowane suknie (kalasiris). Większość ubrań szyto z lnu, który dobrze sprawdza się w upale.

Czy Egipcjanie nosili ubrania z wełny?

Tak, choć rzadziej niż lniane. Opinia, że wełna była w Egipcie zakazana, pochodzi od Herodota i nie potwierdzają jej zachowane tkaniny.

Czy starożytni Egipcjanie nosili buty?

Na co dzień wielu chodziło boso. Sandały ze skóry lub – w przypadku kapłanów – z papirusu zakładano na specjalne okazje albo dla ochrony stóp.

Dlaczego Egipcjanie nosili peruki?

Wielu zamożnych Egipcjan goliło głowy dla higieny i wygody, a zamiast nich zakładało peruki. Wykonywano je z ludzkich włosów, włókien palmowych lub wełny.