Sardynki – smaczny symbol Portugalii

Kulinarnym symbolem Portugalii są sardynki: grillowane na węglu drzewnym podaje się je w niemal każdej tawernie, a w czerwcu, podczas święta św. Antoniego w Lizbonie, pieczone są na ulicach całego miasta. Kolorowe puszki sardynek w oleju czy pomidorach to z kolei jedna z najpopularniejszych pamiątek z Portugalii.

Poniżej wyjaśniamy, skąd biorą się sardynki, jak je jedzą Portugalczycy i co zawierają.

Portugalia | Sardynki to narodowy przysmak Portugalczyków (sardines by Jeanne Menjoulet na licencji CC BY 2.0)

Jak wyglądają i gdzie żyją sardynki?

Sardynka europejska, nazywana też sardynką atlantycką lub po prostu sardynką jest gatunkiem ryb występującym w Morzu Śródziemnym i Oceanie Atlantyckim, u wybrzeży Portugalii, Francji, Hiszpanii i Wielkiej Brytanii.

Sardynki mają zielony lub niebieski grzbiet i srebrzysty spód. Charakteryzują się łatwo wypadającymi łuskami, na głowie nie mają ich wcale. Dorosłe osobniki osiągają do około 27 cm długości (pełny wzrost, ok. 21 cm, uzyskują w wieku około ośmiu lat). Żywią się głównie planktonem, zwłaszcza widłonogami. Występują na głębokości 10–100 m, a poławia się je włokami, sieciami okrężnymi i lampara. Według danych za 2022 rok sardynka europejska stanowiła 48% połowów drobnych ryb pelagicznych, a wśród największych poławiaczy były Maroko, Portugalia i Hiszpania.

Sardynki w kuchni portugalskiej

Grillowane sardynki (sardinhas assadas) podaje się w portugalskich restauracjach i tawernach, zwykle z ziemniakami i sałatką. W sklepach kupimy je w puszce: w oleju, w sosie własnym albo w pomidorach. Portugalczycy, gdy nie mają czasu na ugotowanie obiadu, jedzą właśnie takie sardynki: puszka sardynek lub tuńczyka z gotowanymi ziemniakami, czarnooką fasolą, jarmużem i jajkiem na twardo to w tamtejszej kuchni szybki posiłek. Dawniej sardynki konserwowano w solance na sprzedaż na wsi, a później wzdłuż całego wybrzeża powstały przetwórnie. Dzień świętego Antoniego (13 czerwca) to święto miejskie w Lizbonie, rodzinnym mieście świętego, a w czerwcowych dniach świątecznych sardynki piecze się w wielu miejscach stolicy. Więcej o tym i innych świętach przeczytacie w tekście o świętach i wydarzeniach kulturalnych w Portugalii.

Portugalia | Sardynki w puszkach (Sardins Boxes by François Philipp na licencji CC BY 2.0)

Właściwości sardynek

Sardynki są bogate w kwasy tłuszczowe omega-3, a zjadane z ośćmi (np. z puszki) dostarczają też sporo wapnia. Zawierają białko oraz witaminy, m.in. D i B12. Poniższe wartości odżywcze są przybliżone i zależą od sposobu przygotowania ryby (świeża, z puszki, w oleju).

Wartości odżywcze – 100 g sardynek zawiera

• 168 kcal
• Białko 20,5 g
• Tłuszcz 10 g
• Węglowodany 1 g
• Cholesterol 80 mg
• Wapń, Ca 83 mg
• Żelazo, Fe 1,4 mg
• Fosfor, P 269 mg
• Potas, K 360 mg
• Sód, Na 120 mg
• Cynk, Zn 1 mg
• Miedź, Cu 0,12 mg
• Mangan, Mn 0,06 mg
• Magnez, Mg 31 mg

Portugalia | Grillowane sardynki podawane z ziemniakami i sałatką (Sardinhas assadas by Duarte Briz, Wikimedia Commons, na licencji CC BY-SA 4.0)

Jak jeść sardynki w Portugalii?

• Grillowane na węglu (sardinhas assadas) – w restauracjach i tawernach, najczęściej z ziemniakami i sałatką z pomidorów i cebuli.
• Z puszki – w oleju, w sosie własnym lub w pomidorach, z ziemniakami, fasolą czarnooką, jarmużem i jajkiem na twardo.
• Jako pamiątka – kolorowe puszki z wybrzeża to jedna z smacznych pamiątek z Portugalii.

Najczęstsze pytania o sardynki w Portugalii

Kiedy w Lizbonie je się grillowane sardynki?

Najbardziej kojarzą się z dniem świętego Antoniego, 13 czerwca, który jest świętem miejskim w Lizbonie. Wtedy piecze się je w wielu miejscach miasta.

Jak duża jest sardynka?

Dorosłe osobniki osiągają do około 27 cm długości.

Czy puszkowe sardynki to pełnowartościowy posiłek?

Są źródłem białka i kwasów omega-3, a zjadane z ośćmi także wapnia. W Portugalii podaje się je z ziemniakami, czarnooką fasolą, jarmużem i jajkiem na twardo jako szybki obiad.

Gdzie łowi się sardynkę europejską?

Występuje w północno-wschodnim Atlantyku, na Morzu Śródziemnym i Czarnym, od Islandii i południowej Skandynawii po wybrzeża Afryki Zachodniej. Do największych poławiaczy należą Maroko, Portugalia i Hiszpania.